''Okul Öncesi Dönemde Bilinçli Teknoloji Kullanımı Nasıl Olmalıdır?''

Okul öncesi dönem, çocukların çevreleriyle etkileşim kurarak öğrendikleri ve gelişimin her alanının son derece hızlı ilerlediği kritikbir evredir. Bu nedenle bu yaş grubunda ekranla geçirilen zamanın hem niteliği hem de süresi çocuğun bilişsel, sosyal, duygusal ve fiziksel gelişimini doğrudan etkileyebilir.
Ekran doğru şekilde kullanıldığında öğrenmeyi destekleyen bir araç olabilir. Yaşa uygun, öğretici ve etkileşimli içerikler çocukların merak duygusunu besleyebilir,yeni kavramları keşfetmesine katkı sağlayabilir ve bazı temel becerilerin pekiştirilmesine yardımcı olabilir. Özellikle ebeveyn eşliğinde yapılan kısa süreli kullanım, çocuğun ekrandaki bilgiyi gerçek yaşantılarıyla ilişkilendirmesine ve daha anlamlı öğrenmesine imkân tanır. Ancak ekrana pasif ve uzun süreli maruz kalmak, okul öncesi dönemde bir dizi gelişimsel riski beraberinde getirebilir. Hızla değişen görüntülere alışmak, çocuğun dikkatini daha yavaş ve doğal uyaranlara vermesini zorlaştırabilir. Gerçek etkileşim yerine ekran karşısında geçirilen zaman dil gelişimini sınırlayabilir. Çünkü çocuk bu süre boyunca soru sorma, sohbet etme ve karşılıklı iletişim kurma fırsatlarını kaybeder.
Uzun süreli ve kontrolsüz ekran kullanımı aşağıdaki alanlarda olumsuz etkilere yol açabilir:
* Dil gelişimi: Kelime dağarcığında sınırlılık, ifade becerisinde yavaşlama,
* Dikkat ve bellek: Dikkat süresinde kısalma, odaklanmada güçlük,
* Sosyal beceriler: Yüz yüze etkileşimin azalması, arkadaş edinmede ve oyun başlatıp sürdürmede zorlanma,
* Motor gelişim: Fiziksel oyunların azalmasına bağlı hareket azlığı ve duruş bozuklukları,
* Fiziksel sağlık: Göz yorgunluğu, uyku düzeninde bozulma ve hareketsizliğe bağlı kilo artışı,
* Bilişsel gelişim: Gerçek oyun deneyimlerinin azalmasıyla hayal kurma, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerilerinin zayıflaması,
*** Duygu düzenleme: Hızlı dijital uyaranlara bağlı olarak duyguların daha sık değişmesi ve duyguları yönetmede zorlanma.

Okul öncesi dönemde ekran kullanımının gelişim üzerindeki etkisini belirleyen temel unsur yalnızca süresi değil, kullanımın niteliğidir. Çocuğun ekranı hangi amaçla ve hangi içeriklerle kullandığı, bu kullanımın yetişkin rehberliğinde gerçekleşip gerçekleşmediği; ekran deneyiminin gelişim üzerindeki etkisini doğrudan belirler. Okul öncesi yaş grubunda çocuklar, gerçek ile kurgu arasındaki farkı tam olarak ayırt edemedikleri için dijital ortamlarda gördüklerini kolayca taklit edebilir. Bu nedenle şiddet içeren, korkutucu ya da olumsuz örnek oluşturabilecek çeriklerden uzak durulması gerekir.

GÜNLÜK EKRAN SÜRELERİ NE KADAR OLMALIDIR?

Ekran süreleri, ailelere rehberlik etmesi için belirlenmiş üst sınır önerileridir. Her çocuğun gelişimsel ihtiyacı, dikkat süresi ve günlük rutini farklı olduğundan bu sürelerin tamamını kullanmak gerekli değildir. Aksine okul öncesi dönemde hedef,ekran süresini mümkün olduğunca sınırlı tutmak ve çocuğunuzun ekran kullanımının davranışlarına, dikkatine ve duygusal durumuna nasıl yansıdığını gözlemleyerek eviniz için en sağlıklı dengeyi oluşturmaktır.Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, “Aile Yılı” kapsamında hazırlanan Çocukların Dijital Risklerden Korunmasında Ebeveyn Rehberi’nde okul öncesi dönem çin önerilen ekran süreleri şu şekildedir:

*** 0-3 yaş: Bu dönemde ekrana maruz kalmak, çocukların bilişsel ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyebileceği için önerilmemektedir.

*** 3-6 yaş: Ekran süresi kısa tutulmalı, gerekirse gün içinde bölünerek kullanılmalı ve mutlaka bir yetişkin rehberliğinde gerçekleşmelidir.

*** 3yaş: En fazla 30 dakika

4 yaş: En fazla 40 dakika

5 yaş: En fazla 50 dakika

6 yaş: En fazla 60 dakika

Haberin devamını okumak için buraya tıklayınız.