Dilimizin Zenginlikleri Projesi Ekim Ayı Çalışması ''cumhuriyet Sözlüğümüz'' Yayında. .
C U M H U R İ Y E T S Ö Z L Ü Ğ Ü |
||
|
|
|
|
|
|
Adı - Soyadı |
Kelime |
Kelimenin Açıklaması |
Rümeysa Öngün |
Açık Oy |
Verenin adını gösteren ve konuşulan sorun üzerindeki düşüncesini belli edecek biçimde verilen oy. |
Ecrin Kaçan |
Adalet Sistemi |
İnsanların haklarını korumak, suçluları cezalandırmak ve toplumda düzeni sağlamak amacıyla çalışan mahkemeler, savcılar, hakimler ve hukuk kurallarından oluşan yapıdır. |
Fuat yılmaz |
Aday |
Bir göreve, işe, okula ya da seçime katılmak için başvuran veya gösterilen kişidir. |
Yaren Ayatan |
Aday Adayı |
Aday adayı,bir işi veya görevi üstlenmek amacıyla yapılan bir seçime aday olmak ve kazanmak için başvuran kişiye denir. |
Gönül Aksu |
Anayasa |
Hem devlet için hem de vatandaşlar içindir. Devletimizin sınırını belirler ve ülkenin düzenini sağlar. |
Asya Süzen |
Anayasa Hukuku |
Anayasa hukuku, devletin yapısını, organlarını ve vatandaşların temel haklarını düzenleyen hukuk dalıdır. |
Yunus Muhammet Demir |
Anayasa Mahkemesi |
Devletin en yüksek yargı yeridir Yasaların ve kanunların Anayasaya uygunluğunu denetler Hukukun üstünlüğünü korur temel hak ve özgürlüklerin bekçisidir. Millet adına karar verir adaletin en üst sesidir |
Rana Sözen |
Atatürk |
Atatürk,bügün sahip olduğumuz sosyal,siyasi kültürel,ekonomik ve buraya sığmayacak kadar çok hakkın bize tanınmasını sağlayan Ulu Önderimiz olmakla beraber Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusudur. |
Oktay Kavrazlı |
Atatürk İlkeleri |
Atatürk ilkeleri günümüzde Türkiye Cumhuriyeti'ni oluşturan belli başlı ilkelerdir. Örneğin; Cumhuriyetçilik Milliyetçilik vb. |
Ahmet selçuk yalçınsoy |
Bağımsız |
Her şeyde kendi başına davranabilen, bir kimseye ya da bir şeye bağlı olmayan, etki ya da yönlendirme altında bulunmayan, özgür, özerk. |
Hayrunisa Kurt |
Bağımsızlık |
Bir kişi ya da toplumun başkalarının etkisi, baskısı veya kontrolü altında olmadan kendi kararlarını alabilme ve kendi yaşamını yönetebilme durumudur. |
Yaşar şahin |
Bakanlık |
Devletin belirli bir alanındaki işleri yürüten resmi kurumdur. Örneğin; eğitim işleriyle Millî Eğitim Bakanlığı, sağlıkla Sağlık Bakanlığı ilgilenir |
Abdurrahman çakır |
Bayrak |
Bir ulusun birliğini simgeleyen, belli bir topluluğun ya da bir kuruluşun simgesi olarak kullanılan, renk ve biçimi özel olarak tasarlanmış, çoğunlukla dikdörtgen biçiminde olan ve genellikle bir göndere çekilen, bir yere asılan kumaş. "Türk bayrağı, kırmızı zemin üstüne beyaz ay ve yıldızdan oluşmuştur" |
Kerem Üresin |
Bilgi toplumu |
Bilgiyi araştırmaya ve incelemeye önem veren,bilgi teknolojilerini kullanmayı öne çıkaran toplum |
Yusuf akça |
Bilimsel düşünce |
Gözlemler ve araştırma süreçleri kullanarak fikirleri gözden geçirme ve bilgi edinmek için bunları test etme sürecidir. Amaç, bilim için anlamlı olabilecek bilgi çıktıları elde etmektir. |
Gülsüm Süzen |
Bilimsel Gelişme |
İnsanın merakından doğan ışığın, karanlığa tuttuğu kandildir. Bilginin her adımda büyüyüp şekil aldığı, aklın sınırlarını aşarak geleceğe yol açtığı sessiz bir devrimdir. Her keşif bir umut, her buluş insanlığın kalbine düşen yeni bir yıldızdır. |
Elanur DEMİRAY |
Bilimsel Özgürlük |
Sorgulamanın cesareti demek. Yanılmaktan korkmadan düşünmek, Doğrunun peşinde kendi yolumu çizebilmek demek. Kimsenin sesi değil, kendi aklımın yankısıdır o. |
Zeynep gün |
Bilinçli Birey |
Ne yaptığının farkında olan ve sorumlulukla hareket eden insandır. |
Hilal Aygün |
Bilinçli Vatandaşlık |
Sorumluluk sahibi ve görevlerini bilen,iyi özellikler taşıyan kişilere denir. Her şeyin farkında olan nasıl olması gerektiğini bilen demektir. |
Nazlı GÜN |
Büyükelçilik |
Bir devletin başka bir devletteki en üst düzey diplomatik temsilciliğidir. |
Berke USLU |
Cumhurbaşkanı |
Halkın başı, devletin ve milletin birliğini temsil eden en yüksek makam. |
Volkan Aras Girgin |
Cumhurbaşkanlığı Forsu |
Türkiye cumhurbaşkanlığını temsil eden resmi simgedir. Kırmızı zeminin üzerinde, ortasında 16 ışınlı bir güneş ve etrafında 16 yıldız bulunur. Ortadaki güneş Türkiye Cumhuriyetini temsil eder. Etrafındaki 16 yıldız, Türk tarihindeki 16 büyük Türk imparatorluğunu simgeler. Fors, Cumhurbaşkanlığı sarayında cumhurbaşkanının makamında, araçlarında ve bazı resmi belgelerde kullanılır. Kısacası, Cumhurbaşkanlığı forsu devletin sürekliliğini, Türk milletinin tarihi köklerini ve Cumhuriyet’in en üst makamını sembolize eder. |
Reis Talha Öngün |
Cumhuriyet |
Milletin hakimiyeti altında sürdürülen yönetim şekline Cumhuriyet adı verilir. |
Doruk Özçetin |
Cumhuriyetçilik |
Cumhuriyetçilik, cumhuriyetle yönetilen bir devletin vatandaşlığı etrafında şekillenen bir siyasi ideolojidir. Cumhuriyetçilik vatandaşın ve Türk halkının Kuzey ışığıdır. |
Ömer Tandoğan |
Çağdaş Eğitim |
Çağdaş eğitim anlayışı bireyi her yönüyle kendisi ve toplumu için en iyi şekilde geliştirmesini amaç edinir. Çağdaş eğitimin amacı öğrencilerin psikolojik, sosyal, fiziksel yönlerden sürekli bir şekilde bir bütün olarak gelişmelerine, toplumla uyum içinde mutlu ve üretken kişiler olarak yetişmelerine yardım etmektir. |
Simasu Demirbaş |
Çağdaşlaşma |
Tarihin bize yüklediği eski kalıpları yıkıp, kafamızı bilime, teknolojiye ve aydınlığa çevirmektir. Bu, sadece ders kitaplarımızı okumak değil aklımızı, yeteneğimizi ve sanatı kullanarak geleceği dünden çok daha zengin ve parlak yapmak sözümüzdür. |
Aydanur TÜR |
Çoğulculuk |
Çoğul fazla anlamına gelir. Toplumsal olarak incelendiğinde özgürlüğü ve eşitliği savunur. İnsanların kendi fikirlerini özgür bir şekilde açıklamasını sağlar. Bu da saygı ve anlayışı geliştirir. |
Sıla Görmüş |
Çok Partili Sistem |
Oy hakkı bulunanların birçok parti arasında seçim yapabildiği bir sistemdir. |
Selim Emre Patan |
Demokrasi |
Demokrasi veya el erki, halkın yasaları müzakere etme ve yasal düzenlemelere karar verme yetkisine veya bunu yapmak için yönetim görevlilerini seçme yetkisine sahip olduğu bir yönetim biçimidir. |
Semanur Kocabey |
Devlet Memuru |
Devlet Memuru, kamu hizmetlerini yürütmek üzere devlet tarafından işe alınan, maaşını devletten alan ve kanunlarla belirlenen kurallara göre çalışan kişidir. Devlet Memuru, devletin işlerini yürütmek için görev yapıp belli kurallara göre çalışırlar. Daha basit anlatmak gerekirse, devlet memurları toplumun düzenini sağlamak için görev alan kişilerdir. Örneğin; okullarda öğretmenler, hastanelerde hemşireler, ya da polisler gibi gibi hepsi birer devlet memurudur. Onlar, vatandaşlara hizmet ederek devletin işleyişini sağlarlar. |
Hasan Cak |
Devletçilik |
Yatırım ve kamulaştırma gibi ekonomik faaliyetlerin tamamen devletin kontrolü altında olduğu bir sistemdir. |
Levent Karakoç |
Dilekçe Hakkı |
Sorulara cevap almak suretiyle bilgi edinmeyi, şikayette bulunmak suretiyle denetlemeyi, dilek ve öneride bulunmak suretiyle de demokratik katılımı sağlayan siyasal haklardandır. |
Berfin Bayar |
Diplomasi |
Kişinin kendi devletini belli alanlarda temsil etmesine denir |
Ecrin Kocabey |
Eğitim hakkı |
Her insanın hiçbir ayrım gözetilmeksizin okula gitme, öğrenme ve kendini geliştirme fırsatına sahip olmasıdır. |
Ülkü Göksu Küçükköse |
Eğitim reformu |
Çocuğun ve toplumun gelişimi için eğitimde yapısal dönüşüme nitelikli veri, yapıcı diyalog ve farklı görüşlerden ortak akıl oluşturarak katkı yapan bir girişimdir. |
Sudenaz Kargın |
Eğitim sistemi |
Eğitim, bireylere hem bilgi veren hem de onları hayata hazırlayan bir sistemdir. Teknolojiyle desteklenerek daha erişilebilir hale gelir. Ancak herkes için eşit fırsatlar sağlanmalı çünkü eğitim herkes için eşit olmalıdır. Eğitim, toplumun gelişiminin en önemli temelidir. |
Beren KAYA |
Eleştirel Düşünce |
Eleştirel düşünme fikirler arasındaki mantıksal bağlantıyı anlayarak net ve akla yatkın şekilde düşünme yeteneğidir. Varsayımları sorgulamayı alternatif bakış açılarını dikkate almayı ve yeni bilgilere açık olmayı gerektirir. Eleştirel düşünme aynı zamanda bilgiyi objektif olarak analiz etme ve iyi kararlar verme yeteneğidir. Günümüzün hızla değişen dünyasında bilgi kolayca erişilebilir ve görüşler kolayca paylaşılabilir. Bu yüzden bize sunulan bilgiyi eleştirel olarak değerlendirmenin önemi artmıştır. |
Senem eş |
Eşitlik |
İki şeyin değer miktar veya durum bakımından aynı olmasıdır kısaca denk olma durumudur. |
Cemre Duru Girgin |
Geçerli oy |
Bir seçimde seçmen tarafından kurallara uygun şekilde kullanılmış oydur. |
Semih karakaş |
Geçersiz oy |
Oylamalarda geçersiz oy; boş hasarlı muğlak yada herhangi bir sebeple oylama kurallarına uygun olmayan doğru kullanılmamış oylara denir. Geçersiz oylar oylama sonucuna etki etmez. Bir oy veren kazayla yada bilerek geçersiz oy kullanabilir |
Mert Ali tekin |
Geçmiş |
Zaman olarak geride yer almış,geride kalmış olan. |
Busenaz kargın |
Gizli oy |
“Gizli oy” demek, bir kişinin oy kullanırken kime veya neye oy verdiğinin başkaları tarafından bilinmemesidir. Yani oy veren kişi, hiçbir baskı, korku ya da etki altında kalmadan, sadece kendi isteğiyle karar verir. Kısaca: “Gizli oy, özgür iradeyle seçimin güvencesidir.” |
Sıla Yılmaz |
Hakimler ve Savcılar Kurulu |
Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), Türkiye'deki hakimlerin ve savcıların özlük işlerini yürüten ve bunlarla ilgili itirazları inceleyen bir idari birimdir. |
Serra Görgey |
Halk |
Bir milleti oluşturan çeşitli toplumsal kesimlerden veya meslek gruplarından oluşan insan topluluğuna denir. Halkı milletten ayıran en büyük özellik; Halk bir toplumda halen yaşamakta olan çeşitli toplum kesimlerini kapsamış olmasıdır. |
Görkem Erden |
Halk Eğitimi |
Örgün eğitim sistemine hiç girmemiş ya da herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademelerden çıkmış bireylere gerekli bilgi, beceri ve davranışları kazandırmak için örgün eğitimin yanında veya dışında onların; ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda ekonomik, toplumsal ve kültürel gelişmelerini sağlayıcı nitelikte, çeşitli süre ve düzeylerde hayat boyu yapılan eğitim-öğretim-üretim rehberlik ve uygulama faaliyetlerinin tümüdür. |
Yiğit Yılmaz |
Halkçılık |
Yöneticilerin herkese eşit davranması, halkına kulak vermesi ve halkın sesi olmasıdır. |
Muhammet Koca |
Harf İnkılabı |
Harf Devrimi veya Harf İnkılabı, Türkiye'de 1 Kasım 1928 tarihinde 1353 sayılı "Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun"un kabul edilmesi ve yeni alfabenin yerleştirilmesi sürecine genel olarak verilen isimdir. Yasa, 3 Kasım 1928 günü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. |
Onurcan Hız |
Hukuk Devleti |
Evrensel hukuk kurallarına uygun olan devlettir şeklinde tanımlayabiliriz. Bir diğer anlatımla, Hukuk Devleti, kişi hak ve özgürlüklerinin güvenceye alındığı bir sistem, toplumsal yaşamın ulaştığı ve çağdaş uygarlığın yarattığı ileri bir düzendir. |
Esma Nur Bayar |
Hukuk Reformu |
TDK’ye göre “reform”, “yenileştirme, yeniden düzenleme” anlamına gelir. Bu kavram, hukuk alanında kullanıldığında, bir ülkenin hukuk sisteminde adaletin daha hızlı, etkili ve çağın gereklerine uygun biçimde sağlanması amacıyla yapılan kapsamlı yenilik ve düzenlemeleri ifade eder. Hukuk reformları, mevcut yasaların gözden geçirilmesini ve gerekli durumlarda değiştirilmesini içerir. Bu süreçte eksiklikler giderilir, hukuk kurallarının uygulanabilirliği artırılır ve yeni haklar tanınır. Reformlar, yalnızca yasaların içeriğini değiştirmekle kalmaz; aynı zamanda insan haklarının korunmasını güçlendirir, bireylerin hukuk güvenliğini artırır ve devlet ile vatandaş arasındaki hukuki ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesini sağlar. Hukuk reformu sayesinde toplumda adaletin algısı güçlenir, bireyler haklarına daha güvenle ulaşır ve devletin hukuk düzeni toplumun ihtiyaçlarına yanıt verecek şekilde gelişir. Ayrıca, reformlar toplumsal düzeni sağlamlaştırır ve hukukun üstünlüğünü pekiştir |
İrem Uluk |
İdare Hukuku |
Devlet ile vatandaşlar arasındaki ilişkileri, kamu kurumlarının görevlerini ve yetkilerini belirleyen hukuk dalıdır. |
Havva Esila Süzen |
İktidar |
Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “iktidar” kelimesinin anlamı: 1. Bir işi yapabilme gücü, erk. 2. Devlet yönetimini elinde bulunduran kimse veya parti, hükümet. |
Hakan YAVUZ |
İnklapçılık |
Çağın gereklerine göre sürekli olarak gelişmek ve yenilenmektir. |
Elif Bayar |
Kadın Hakları |
Seçme, seçilme, eşit mertebede, eşit düzeyde, kendi kararlarına kendi karar verebilen kadının kendi hür iradesine sahip olmasıdır. Kadının hiç kimsenin baskısı altında olmadan kendi ayaklarının üstünde durabilmesi için kadın hakları oldukça önemli bir husustur. |
Poyraz Çorulusazan |
Kamu Düzeni |
Devlet aklı ve toplumsal akıl uyumu, kamu düzeni ve huzurunun vazgeçilmez ön koşuludur. |
Melis Ayça Küçükgöksel |
Kamu Hizmeti |
Devletin veya kamu kurum ve kuruluşlarının vatandaşlara sağlık, eğitim, güvenlik vb. ihtiyaçları olduğu zaman bir kısmının ücretsiz bir kısmının da belli bir ücret karşılığında yardımcı olunduğu sisteme denir. |
Berfin Daşdemir |
Kamu kuruluşu |
Kamu ile ilgili her türlü yapılandırmaları yapan topluluktur. |
Emircan Daşdemir |
Kamu yararı |
Kamunun lehine yapılan her türlü hizmettir. |
Esat Büyükuysal |
Kamuoyu |
Bir sorun konusunda halkın,kamunun,düşüncesi,kanısı. |
Furkan Demirci |
Kanun |
Devlet tarafından konulan ve herkesin uyması zorunlu olan yazılı kural, yasa. |
Nisanur Kocabey |
Katılımcılık |
Bireylerin ve grupların toplumun ve devletin karar alma süreçlerine aktif olarak dâhil olmasını ifade eder. Katılımcılık” kelimesi, “katılmak” fiilinden türemiştir. Bu fiile “-ımcı” ve “-lık” ekleri getirilerek katılım gösteren olma durumu yani katılımcılık kavramı oluşturulmuştur. |
Şevval GEZEN |
Kişi Dokunulmazlığı |
Kişinin en temel hakkıdır. Kişinin rızası olmadan beden bütünlüğüne dokunulamaz. Kişinin isteği olmadığı sürece bilimsel ve tıbbi müdahalelerde bulunulamaz. |
Mustafa Can Yakar |
Kurtuluş Savaşı |
19 Mayıs 1919 tarihinde başlamıştır. Yunan askerleri, İzmir’i fethetmek için denizden saldırdılar. Bu esnada askerlerimiz kaçmak yerine cephelerimizde kalıp savaşı devam ettirdiler ve bu kargaşa nedeniyle Yunan askerlerinin gözüne korku saçarak onları mağlup bir şekilde geri çevirdiler. Kurtuluş Savaşı, 11 Ekim 1922 tarihinde Türkiye’nin zaferiyle sona erdi. |
Minel Ulaş |
Kuvvetler Ayrılığı |
Yasama, yürütme ve yargı olarak tanımlanan kuvvetlerin değişik yollardan göreve gelen ve aralarında fren ve denge mekanizması bulunan farklı organlara verilmesidir. |
Mert çıray |
Kültürel Çeşitlilik |
Farklı kültürlere sahip olan insanların bu farklılıklara rağmen bir arada yaşamaları durumudur. |
Merve kandaş |
Laiklik |
Resmi politikası dinsizlik olan resimlerden kesinlikle ayrı tutmak gerekir.O tür rejimlerde devlet dine karşıdır. Vatandaşın dinsiz olarak yetişmesi için gereken her türlü tedbiri alır.Atatürkçü laiklik ise devlet işlerine karıştırılmaması koşulu ile tam bir din ve inanç özgürlüğü demektir. |
Doruk zilyas |
Marş |
Bir topluluğu simgelemek için düzenlenmiş müzik parçasıdır. |
